W skrócie
- Prawdziwe drewno na zewnątrz pęka, pęcznieje, skręca się i szarzeje; zewnętrzny HPL z dekorem drewna zachowuje kolor – ocena 4–5 w skali szarości po 3000 godzinach sztucznego starzenia przy wymaganych 3.
- Trudnozapalny HPL stoi wyżej na skali ogniowej: KLADS EDF ma klasę B-s1,d0 przy 6 mm, a okładzina z litego drewna na łatach – D-s2,d0.
- Lakierowane drewno wymaga regularnego odnawiania powłoki; HPL z dekorem drewna nigdy nie nabierze patyny – i żaden z tych materiałów nie spełnia wymagania A1 ani A2.

Jak powstał ten przegląd
Artykuł opiera się na streszczeniu reguły technicznej niemieckiego ciesielstwa dla okładzin drewnianych w Baunetz Wissen; na dwóch poradnikach z serii Lignum Compact szwajcarskiego stowarzyszenia branży leśno-drzewnej Lignum; na decyzji Komisji 2006/213/WE, która ustala klasy ogniowe okładzin z litego drewna w UE; oraz na Advice Note 22 rządu Walii dotyczącym HPL. Każda informacja ma podane źródło; wykaz źródeł znajduje się na końcu.
Drewno się zmienia – taka jest umowa
Baunetz Wissen, streszczając Fachregel 01 niemieckiego ciesielstwa, mówi otwarcie: pęknięcia, pęcznienie i skurcz, skręcanie, paczenie i wycieki żywicy są na zewnątrz nieuniknione. Celem dobrego projektu jest utrzymanie ich na akceptowalnym poziomie przy zachowaniu stabilności i użyteczności okładziny. Trwałość zależy przede wszystkim od gatunku – wśród rodzimych drzew to modrzew, daglezja i dąb, sprawdziły się też świerk i jodła – a każdemu elementowi drewnianemu należy już na etapie projektu przypisać klasę użytkowania według DIN 68800-1.
Reguła obejmuje okładziny do 10 m nad terenem; dla wyższych fasad jej zasady stosuje się przez analogię. Baunetz Wissen przypomina też, że okładzina i izolacja za nią są prawnie częścią ściany zewnętrznej, więc ochronę przeciwpożarową, cieplną, akustyczną i przed kondensacją trzeba sprawdzić względem przepisów budowlanych.
Szare, brązowe czy malowane
Lignum wyróżnia trzy rodzaje fasad drewnianych: sztucznie postarzane na szaro, z obrobioną powierzchnią i nieobrobione. Drewno nieobrobione sprawdza się, jeśli konstrukcja jest prawidłowa, a deski montuje się przy wilgotności 14 % ± 2 %. Światło słoneczne rozkłada wtedy ligninę, deszcz ją wymywa, a jaśniejszą pozostałą celulozę zasiedlają nieszkodliwe grzyby – powierzchnia szarzeje. Balkony, gzymsy i parapety osłaniają części ściany, więc na początku fasada szarzeje nierównomiernie, a różnice wyrównują się tylko częściowo, po kilku latach.
Można tym sterować, ale każdy sposób ma swoją cenę:
- Postarzanie wstępne: wyspecjalizowani producenci przyspieszają naturalne szarzenie enzymami, co trwa około sześciu miesięcy; lazury szarzejące wyrównują zmianę koloru, choć osłonięte, nasłonecznione miejsca i tak mają skłonność do brązowienia.
- Cienkie lazury: tylko częściowo chronią przed UV, nie powstrzymują wchłaniania wilgoci, po kilku latach tracą działanie i wymagają regularnej konserwacji – Lignum uznaje je za nieodpowiednie dla dużych, eksponowanych fasad.
- Farby kryjące: blokują światło słoneczne, ale każde pęknięcie zamyka wilgoć; ciemne kolory mogą nagrzewać fasadę do 70 °C i powodować pękanie drewna. Lignum zaleca deski grubości około 24 mm i powłoki nie grubsze niż 60 µm.
Ogień: dwa palne materiały, dwie różne klasy
Decyzja Komisji 2006/213/WE klasyfikuje okładziny z litego drewna bez dalszych badań. Deski o średniej gęstości co najmniej 390 kg/m³ i minimalnych grubościach określonych w decyzji, zamontowane na łatach z otwartą szczeliną powietrzną za nimi, mają klasę D-s2,d0 – typowy przypadek wentylowanej fasady drewnianej.
HPL też jest palny, ale jego odmiany uniepalnione plasują się wyżej na skali: według Advice Note 22 rządu Walii osiągają zwykle B-s1,d0, a płyty bez uniepalnienia, zależnie od grubości, C lub D. Żaden z tych materiałów nie jest niepalny. Tam, gdzie przepisy wymagają okładziny klasy A1 lub A2 – jak zapowiedziała Walia w 2019 roku dla nowych budynków mieszkalnych z kondygnacją na wysokości 18 m lub wyżej – nie wchodzi w grę ani drewno, ani HPL.
HPL z dekorem drewna: czym jest, a czym nie jest
Laminat zewnętrzny z dekorem drewna drukuje drewno na papierze i zamyka je pod odporną na warunki atmosferyczne powierzchnią, więc kolor ma pozostać. Kompakt zewnętrzny Rushil po 3000 godzinach sztucznego starzenia według EN 438-2 uzyskał ocenę 4–5 w skali szarości przy wymaganych 3. Nie trzeba planować szarzenia, odnawiać lazury ani godzić się z różnicami koloru między deskami wynikającymi z nierównej ekspozycji.
To nie jest drewno. Nie nabierze patyny i nie zachowuje się jak drewno – pracuje na swój sposób pod wpływem temperatury i wilgotności i mocuje się go jak każdą płytę HPL, z jednym punktem stałym i powiększonymi otworami. Architekt, który chce srebrzystej szarości zwietrzałego modrzewia, musi wybrać modrzew; ten, kto chce, by kolor z rysunku był kolorem budynku także za dziesięć lat, otrzyma z laminatem bardziej przewidywalny wynik.

W odniesieniu do oferty Rushil
KLADS, kompakt zewnętrzny Rushil według EN 438-6, obejmuje dekory drewna i jest udokumentowany w grubościach od 6 do 12 mm w formatach do 1830 × 4330 mm. Jego trudnopalna odmiana EDF ma klasyfikację B-s1,d0 przy grubości 6 mm. Podany wyżej wynik starzenia zmierzono na płycie 6 mm. Mocowanie – według naszego poradnika o detalach fasad z HPL.
Najczęstsze pytania
Czy HPL z dekorem drewna szarzeje jak prawdziwe drewno?
Nie. Odmiany zewnętrzne są projektowane tak, by zachowywały kolor; kompakt zewnętrzny Rushil po 3000 godzinach sztucznego starzenia według EN 438-2 uzyskał ocenę 4–5 w skali szarości. Oznacza to również, że nigdy nie nabierze patyny zwietrzałego drewna.
Jaką klasę ogniową ma fasada drewniana?
Według decyzji Komisji 2006/213/WE okładzina z litego drewna o gęstości co najmniej 390 kg/m³ na łatach z otwartą szczeliną powietrzną ma bez dalszych badań klasę D-s2,d0. Uniepalniony HPL osiąga zwykle B-s1,d0. Żaden nie spełnia wymagania A1 ani A2.
Jak często trzeba konserwować fasadę drewnianą pokrytą lazurą?
Według Lignum cienkie lazury po kilku latach tracą działanie ochronne i muszą być regularnie odnawiane, dlatego nie nadają się na duże, eksponowane fasady. Drewno nieobrobione nie wymaga konserwacji powłoki, ale na początku szarzeje nierównomiernie.
Źródła
- Baunetz Wissen — Außenwandbekleidungen aus Holzde
- Lignum — Lignum Compact: Rivestimento delle facciate in legno – Tipologia di superficieit
- Lignum — Lignum Compact: Protezione del legno nell’ediliziait
- EUR-Lex — Official Journal of the European Union — Commission Decision 2006/213/EC establishing the classes of reaction-to-fire performance for wood flooring and solid wood panelling and cladding6 mar 2006 · en
- Welsh Government — Advice Note 22 – Use of High Pressure Laminate Panels in external wall systemssierpień 2019 · en
Opracowane dla tej strony na podstawie wymienionych powyżej publikacji. Streszczenia są naszymi słowami, a nie cytatami – pełny wywód znajdziesz w oryginałach.

