W skrócie
- W badaniu Baylor University po 24 godzinach na HPL nie znaleziono już MRSA, podczas gdy stal nierdzewna i akrylowy kompozyt mineralny wciąż przenosiły bakterie; dwa szpitalne środki dezynfekcyjne całkowicie oczyściły HPL.
- HPL najlepiej zachował powierzchnię pod wpływem zużycia – po ścieraniu symulującym sześć lat użytkowania jego chropowatość zmieniła się o 1,7 %, najmniej z pięciu materiałów – a laminat przenosił najmniej bakterii z powierzchni na skórę: 1,5 %.
- Nieobrobiony laminat nie dezynfekuje się sam; działanie przeciwdrobnoustrojowe dają powierzchnie modyfikowane. TOPAZ i VAULT Rushil redukują bakterie i wirusy o ponad 99,99 %.

Jak powstał ten przegląd
Artykuł streszcza cztery recenzowane publikacje w otwartym dostępie: laboratoryjne badanie materiałów wykończeniowych dla szpitali z Baylor University w USA (Harris i in., HERD, 2021), badanie przenoszenia bakterii i sprzątania ze szwedzkiego instytutu SP Technical Research Institute of Sweden (Arinder i in., PLOS ONE, 2016), badanie antybakteryjnego HPL z Uniwersytetu w Aveiro w Portugalii (Magina i in., Materials, 2016) oraz przegląd Uniwersytetu Ruhry w Bochum o tym, jak długo patogeny przeżywają na powierzchniach (Wißmann i in., Microorganisms, 2021). Wszystkie cztery opisują pracę laboratoryjną na próbkach, a nie próby w działających szpitalach; tam, gdzie to istotne, piszemy o tym. Publikacje wymieniono na końcu.
Dlaczego powierzchnia ma znaczenie
Skażone powierzchnie w salach chorych mają uznany udział w szerzeniu się patogenów szpitalnych, takich jak MRSA, który może przetrwać na powierzchniach do 14 dni – zauważa zespół z Baylor w przeglądzie literatury. Dlatego materiał stolika przyłóżkowego, frontu szafki czy panelu ściennego to kwestia kontroli zakażeń, a nie tylko projektu.
Pięć materiałów, sześć symulowanych lat
Badanie z Baylor zestawiło HPL z czterema innymi powierzchniami szpitalnymi: szczotkowaną stalą nierdzewną, akrylowym konglomeratem mineralnym, konglomeratem z tlenkiem miedzi i blachą miedziowo-niklową. Próbki badano nowe i po ścieraniu w aparacie Tabera, ustawionym na sześć lat normalnego zużycia; każdą powierzchnię obejrzano pod mikroskopem sił atomowych.
Nowy HPL miał chropowatość 236 nm – blisko akrylowego konglomeratu (238 nm) i więcej niż szczotkowana stal (113 nm). Po symulowanym zużyciu zmierzono 240 nm: zmiana o 1,7 %, najmniejsza z pięciu. Blacha miedziana stała się o 71,6 % bardziej chropowata, powierzchnia z tlenkiem miedzi o 47,8 % gładsza. Badanie odnotowuje też, że wszystkie materiały poza stalą istotnie straciły masę przy ścieraniu, w tym HPL, a zużyty HPL wyglądał pod mikroskopem elektronowym na łuszczący się. Powierzchnia się zużywała, ale jej chropowatość prawie się nie zmieniła.
MRSA po 24 godzinach i dwa środki dezynfekcyjne
Każdą próbkę zakażono MRSA i trzymano w 35 °C. Po dwóch godzinach na wszystkich powierzchniach było więcej kolonii, niż dało się policzyć. Po 24 godzinach na HPL nie znaleziono żadnej – podobnie jak na dwóch powierzchniach z miedzią – podczas gdy na stali nierdzewnej i konglomeracie akrylowym pozostawało od 52 do 147 jednostek tworzących kolonie. Po 72 godzinach czyste były wszystkie powierzchnie. Oba badane środki – szpitalny preparat na bazie podchlorynu i nowszy środek do dekontaminacji – usunęły MRSA ze wszystkich pięciu materiałów, bez różnic między nimi.
Autorzy starannie wskazują ograniczenia. Kolonie liczono w kategoriach, a nie dokładnie, bez obciążenia białkowego i w laboratorium. Aktywne zmniejszanie liczby MRSA przypisują tylko powierzchniom z miedzią. Dla HPL wynik należy czytać tak: nie gorzej niż stal nierdzewna i w pełni poddaje się dezynfekcji standardowymi środkami.
Laminat i stal: przeżywalność w dniach
Przegląd z Bochum z 2021 roku zbiera dane o przeżywalności z kilku dekad. W jednym z cytowanych badań, Webstera i współpracowników, Staphylococcus aureus przeżył 9 dni na laminacie i 10 na stali nierdzewnej, Pseudomonas aeruginosa 4 i 5 dni, a Acinetobacter baumannii 11 i 12 dni; przegląd zaznacza, że wyjściowej liczby bakterii nie podano. Według tych liczb laminat zachowuje się podobnie jak stal: żadna z tych powierzchni nie dezynfekuje się sama i obie trzeba myć.
Dłonie, powierzchnie i mokra ściereczka
Szwedzkie badanie mierzyło, ile Staphylococcus aureus przechodzi między sztuczną skórą a siedmioma materiałami. Ze skażonej skóry na powierzchnię przenoszenie było podobne dla wszystkich materiałów poza tkaniną, 33–39 %, dla laminatu melaminowego 38,2 %. W drugą stronę, ze skażonej powierzchni na skórę, laminat przekazał najmniej: 1,5 % wobec 5,3 % dla stali nierdzewnej i 9,4 % dla płytki ceramicznej. Autorzy uznali różnice między materiałami za nieistotne statystycznie.
Przy sprzątaniu laminat wypadł najgorzej. Przecierana trzema środkami czyszczącymi i dwoma rodzajami ściereczek próbka laminatu – handlowy laminat melaminowy – najtrudniej dawała się doczyścić spośród trzech badanych powierzchni. Ale najsilniejszym pojedynczym czynnikiem w całym eksperymencie nie był materiał, tylko wilgotność ściereczki: dobrze zwilżona usuwała istotnie więcej bakterii niż suchsza. Dla każdego, kto pisze instrukcję sprzątania, to najważniejszy wniosek praktyczny.
Działanie antybakteryjne wbudowane w żywicę
Badacze z Uniwersytetu w Aveiro poszli krok dalej i związali z żywicą melaminową powierzchni HPL polimer przeciwdrobnoustrojowy – poliheksametylenobiguanid (PHMB). Przy 1,0 % masy żywicy hamował on wzrost Listeria innocua i Escherichia coli, przy 2,4 % je zabijał. Laminaty nadal spełniały EN 438 w zakresie odporności na wrzącą wodę, parę, suche gorąco, uderzenie i plamienie, ale odporność na zarysowanie spadła do stopnia 3 przy wymaganym 4: każdy dodatek ma swoją cenę.
Handlowe płyty kompaktowe idą podobną drogą. Karty techniczne Rushil TOPAZ i VAULT podają redukcję bakterii powyżej 99,99 % według JIS Z 2801 i redukcję wirusów powyżej 99,99 % według ISO 21702. Osobny artykuł na tej stronie wyjaśnia, co mierzą te badania i czego nie mogą dowieść.
Co to oznacza dla specyfikacji w ochronie zdrowia
Czytane razem, badania wspierają cztery wnioski. HPL można dezynfekować standardowymi środkami szpitalnymi równie skutecznie jak stal nierdzewną. Chropowatość jego powierzchni praktycznie się nie zmienia po symulowanych latach zużycia. Bez specjalnej obróbki nie dezynfekuje się sam, a bakterie mogą na nim przeżyć wiele dni, jak na stali. A metoda sprzątania – dość płynu, właściwy środek, dość czasu działania – znaczy co najmniej tyle samo co materiał. Jedna kwestia wykracza poza te badania, ale liczy się w praktyce: styki i krawędzie. Kompakt ma pełną krawędź, która nie wymaga oklejania, więc zostaje mniej szczelin dla brudu i wilgoci.
Najczęstsze pytania
Czy HPL jest sam w sobie antybakteryjny?
Nieobrobiony HPL nie dezynfekuje się sam: w omówionych badaniach bakterie przeżywały na laminacie od godzin do dni, podobnie jak na stali nierdzewnej. Działanie przeciwdrobnoustrojowe daje obróbka powierzchni, jak w badaniach Uniwersytetu w Aveiro i w płytach kompaktowych badanych według JIS Z 2801; uzupełnia ono sprzątanie, a nie je zastępuje.
Czy HPL można myć szpitalnymi środkami dezynfekcyjnymi?
Tak. W badaniu Baylor University szpitalny preparat na bazie podchlorynu i drugi środek dezynfekcyjny usunęły MRSA z HPL tak samo jak ze stali nierdzewnej i konglomeratu mineralnego. Przestrzegaj zaleceń producenta laminatu co do stężenia i czasu działania.
Czy powierzchnię HPL trudniej umyć, gdy się zużywa?
W badaniu z Baylor chropowatość HPL po ścieraniu symulującym sześć lat użytkowania zmieniła się o 1,7 % – najmniej z pięciu badanych materiałów – choć, jak wszystkie materiały poza stalą, stracił on mierzalnie masę.
Źródła
- HERD: Health Environments Research & Design Journal 14(1), Harris D., Taylor K. P., Napierkowski K., Zechmann B. — Indoor Finish Material Influence on Contamination, Transmission, and Eradication of Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus (MRSA)31 sie 2020 · en
- PLOS ONE 11(6), Arinder P., Johannesson P., Karlsson I., Borch E. — Transfer and Decontamination of S. aureus in Transmission Routes Regarding Hands and Contact Surfaces9 cze 2016 · en
- Materials 9(2), Magina S., Santos M. D., Ferra J., Cruz P., Portugal I., Evtuguin D. — High Pressure Laminates with Antimicrobial Properties6 lut 2016 · en
- Microorganisms 9(2), Wißmann J. E., Kirchhoff L., Brüggemann Y., Todt D., Steinmann J., Steinmann E. — Persistence of Pathogens on Inanimate Surfaces: A Narrative Review9 lut 2021 · en
Opracowane dla tej strony na podstawie wymienionych powyżej publikacji. Streszczenia są naszymi słowami, a nie cytatami – pełny wywód znajdziesz w oryginałach.

